در شرایطی که قیمتهای لوازم خانگی در صدر جدول تورم قرار گرفته، نسرین اوجاقی دبیرکل انجمن صنایع لوازم خانگی ایران از کاهش شدید تقاضا، افزایش ۶۰۰ درصدی قیمت محصولات پتروشیمی و رشد ۱۱۷ درصدی فولاد در پساجنگ میگوید و تأکید میکند: افزایش قیمتها به هیچوجه ناشی از سود تولیدکنندگان نیست. آنچه میخوانید گفتگوی انجمن صنایع پلیمر ایران با دبیرکل انجمن صنایع لوازم خانگی ایران است.
وضعیت صنعت لوازم خانگی از پیش از جنگ تا کنون چه تغییراتی داشته است؟
صنعت لوازم خانگی در سالهای اخیر با مجموعهای از چالشهای اقتصادی، ارزی و تأمین مواد اولیه مواجه بوده است، اما شرایط پس از جنگ فشار مضاعفی را به این صنعت وارد کرد. به طور طبیعی در شرایط جنگی و پس از آن، اولویتهای مصرف خانوار تغییر میکند و کالاهای بادوام از جمله لوازم خانگی از سبد خرید روزمره خانوار فاصله میگیرند. در چنین شرایطی تقاضا برای خرید کالاهای سرمایهای و بادوام کاهش مییابد و بازار با رکود نسبی مواجه میشود.
از سوی دیگر، آثار جنگ بر صنایع بالادستی بهویژه فولاد و پتروشیمی نیز به افزایش هزینههای تولید در صنعت لوازم خانگی منجر شده است. بنابراین صنعت امروز علاوه بر کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان، با افزایش قابل توجه هزینههای تولید نیز مواجه است.
با توجه به اینکه در تورم اعلام شده مرکز آمار سهم لوازم خانگی در صدر جدول بود، آیا این موضوع در بخش فروش مشکلی ایجاد کرده است؟ این افزایش قیمت از کجا ناشی میشود؟
بدون تردید افزایش قیمتها بر میزان فروش اثرگذار بوده و قدرت خرید مصرفکنندگان را کاهش داده است. اما باید توجه داشت که افزایش قیمت لوازم خانگی عمدتاً ناشی از رشد هزینههای تولید بوده است.
در ماههای اخیر محصولات فولادی که یکی از اصلیترین موا اولیه تولید لوازم خانگی محسوب میشوند، رشد قیمتی قابل توجهی را تجربه کردهاند و برخی اقلام فولادی تا حدود ۱۱۷ درصد افزایش قیمت داشتهاند. در بخش مواد پتروشیمی نیز در برخی گریدها افزایش قیمتهایی تا حدود ۶۰۰ درصد مشاهده شده است. همچنین عدم تخصیص بهموقع ارز، افزایش نرخ ارز به ویژه از دیماه سال گذشته و رشد هزینههای حملونقل، انرژی و قطعات وارداتی، همگی موجب افزایش بهای تمام شده محصولات شدهاند.
بنابراین افزایش قیمت لوازم خانگی به هیچ وجه ناشی از افزایش سود تولیدکنندگان نبوده و صرفا حاصل افزایش هزینههای تولید در زنجیره تأمین است.
گفته میشود لوازم خانگی از سبد خانوار در حال حذف شدن است. نظر شما چیست؟ چرا در این صنعت قیمت تمام شده به مصرفکننده سریع منتقل شده است؟
واقعیت این است که در شرایط کاهش قدرت خرید، خرید کالاهای بادوام مانند لوازم خانگی به تعویق میافتد و خانوارها ابتدا نیازهای ضروریتر خود را تأمین میکنند. از این منظر میتوان گفت سهم لوازم خانگی در سبد مصرفی خانوار کاهش یافته است.
دلیل انتقال نسبتاً سریع افزایش هزینهها به قیمت نهایی نیز ساختار این صنعت است. تولیدکنندگان لوازم خانگی با حاشیه سود محدودی فعالیت میکنند و بخش عمده هزینه تولید مستقیماً به مواد اولیه، قطعات، فولاد، محصولات پتروشیمی و هزینههای ارزی وابسته است. زمانی که قیمت مواد اولیه در مدت کوتاهی چندین برابر میشود، امکان جذب این افزایش هزینه توسط تولیدکننده وجود ندارد و بخشی از آن ناگزیر در قیمت نهایی منعکس میشود.
با توجه به سهم بالای پلیمرها در تولیدات لوازم خانگی، چه تأثیری در قیمت تمام شده و عملکرد تولیدکنندگان داشته است؟ این سهم چند درصد بهای کالاست؟
پلیمرها یکی از مهمترین مواد اولیه مورد استفاده در صنعت لوازم خانگی هستند و در بدنه، قطعات داخلی، عایقها و بسیاری از اجزای محصولات کاربرد دارند. سهم پلیمر در محصولات مختلف متفاوت است و بسته به نوع کالا میتواند درصد قابل توجهی از بهای مواد اولیه را تشکیل دهد.
افزایش شدید قیمت مواد پتروشیمی در ماههای اخیر(پس از جنگ ۴۰ روزه) باعث شده هزینه تولید بسیاری از محصولات به شکل محسوسی افزایش یابد. این موضوع علاوه بر افزایش قیمت تمام شده، برنامهریزی تولید، مدیریت موجودی و سرمایه در گردش واحدهای تولیدی را نیز با مشکلات جدی مواجه کرده است.
وضعیت قاچاق کالا در این صنعت چگونه است و چه تأثیری بر روند تولید داخلی داشته است؟
قاچاق همچنان یکی از مهمترین چالشهای صنعت لوازم خانگی است. نکته قابل توجه این است که با گسترش برخی رویهها از جمله رویه ملوانی و کولبری، عملاً بخشی از ورود کالا به کشور شکل رسمی و قانونی پیدا کرده است، در حالی که آثار آن بر بازار داخلی تفاوت چندانی با قاچاق ندارد.
این رویهها موجب ورود کالاهایی میشوند که بدون تحمل هزینههای تولید داخلی،تعرفه، مالیات، بیمه، استانداردها و تعهدات اشتغال وارد بازار میشوند و در نتیجه رقابت را برای تولیدکنندگان داخلی دشوار میکنند. استمرار این روند میتواند به کاهش سرمایهگذاری، افت تولید و تضعیف اشتغال در صنعت منجر شود.
با توجه به نوسان قیمت مواد پتروشیمی، سهم این موارد چقدر بوده است؟
مواد پتروشیمی از مواد اولیه اصلی تولید در صنعت لوازم خانگی محسوب میشوند و تغییرات قیمت آنها اثر مستقیمی بر هزینه تمام شده دارد. در برخی گریدهای مورد استفاده صنعت، افزایش قیمتهایی تا حدود ۶۰۰ درصد مشاهده شده که فشار قابل توجهی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
علاوه بر افزایش قیمت، تردیدهایی درباره تامین از داخل نیز مشکلساز بوده است، زیرا امکان برنامهریزی بلندمدت و پیشبینی هزینههای تولید را برای واحدهای صنعتی کاهش میدهد.
وضعیت پروانههای بهرهبرداری این صنعت را کمی تشریح کنید؟ با موضوع احتکار روبهرو بودهاید؟
در حال حاضر حدود ۶۵۰ پروانه بهرهبرداری در صنعت لوازم خانگی کشور صادر شده که نشاندهنده گستردگی و تنوع فعالان این صنعت است.
در خصوص ادعای احتکار نیز باید تأکید کرد که مسئله اصلی صنعت در سالهای اخیر کمبود تقاضا، افزایش هزینههای تولید و مشکلات تأمین مواد اولیه بوده است، نه احتکار کالا. تولیدکنندگان در شرایطی فعالیت میکنند که حفظ نقدینگی و فروش محصولات برای تداوم تولید اهمیت حیاتی دارد و شواهدی دال بر وجود احتکار سازمانیافته در سطح صنعت مشاهده نشده است.
دغدغه اصلی تولیدکنندگان لوازم خانگی چیست؟
- مهمترین دغدغه تولیدکنندگان را میتوان در چند محور خلاصه کرد:
- ثبات در سیاستهای ارزی و امکان تأمین بهموقع مواد اولیه مورد نیاز تولید.
- کنترل نوسانات شدید قیمت مواد اولیه بهویژه فولاد و محصولات پتروشیمی.
- مقابله مؤثر با قاچاق و اصلاح رویههایی که به ورود بیضابطه کالا منجر میشوند.
- افزایش قدرت خرید مصرفکنندگان و رونق تقاضا در بازار.
- تسهیل تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی.
- ایجاد امکان پیشبینیپذیری برای تولیدکنندگان در حوزه مقررات، قیمتگذاری و تأمین مواد اولیه.
صنعت لوازم خانگی امروز از نظر توان تولید و ظرفیت فنی در جایگاه مناسبی قرار دارد، اما برای حفظ این ظرفیت و توسعه آن نیازمند ثبات اقتصادی و حمایت از تولید داخلی است.
