کارنامه زمستانی صنایع منتخب نشان میدهد بسیاری از تولیدکنندگان، سال ۱۴۰۴ را با افت تولید به پایان رساندهاند. آمارهای مرکز آمار ایران حاکی از آن است که صنایع پتروشیمی و لوازم خانگی در آخرین فصل سال با کاهش حجم تولید و افت نرخ رشد مواجه شدهاند؛ روندی که میتواند بازتابی از تأثیر همزمان جنگ، ناترازی انرژی و افزایش نااطمینانی در فضای تولید باشد.
مرکز آمار ایران در تازهترین گزارش خود، روند تولید و نرخ تغییرات فصلی صنایع منتخب در زمستان ۱۴۰۴ را منتشر کرده است. دادهها نشان میدهد اگرچه عملکرد صنایع در طول سال یکسان نبوده، اما بسیاری از آنها در آخرین فصل سال با کاهش تولید و افت شاخص رشد روبهرو شدهاند. این تحولات در شرایطی رخ داده که علاوه بر مشکلات ساختاری اقتصاد، پیامدهای جنگ اخیر، اختلال در زنجیره تأمین، محدودیتهای انرژی و افزایش نااطمینانی، فشار مضاعفی بر فعالیت واحدهای صنعتی وارد کرده است.
افت سنگین تولید پتروشیمی در زمستان ۱۴۰۴
جدیدترین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص تولید صنعتی در زمستان ۱۴۰۴ نشان میدهد صنعت پتروشیمی پس از ثبت عملکرد مطلوب در پاییز، در زمستان با کاهش قابل توجه تولید مواجه شده است. هرچند حجم تولید در پاییز تقریباً به سطح بهار ۱۴۰۳، نزدیک شده اما افت تولید نسبت به فصل قبل قابل توجه بوده است. بر اساس این گزارش، میزان تولید پتروشیمی از حدود ۱۹ میلیون تن در پاییز به ۱۳ میلیون تن در زمستان کاهش یافته و همزمان نرخ رشد تولید نیز از حدود ۱۰ درصد به منفی ۱۶.۶ درصد رسیده است.
بررسی روند فصلی تولید نشان میدهد اگرچه حجم تولید پتروشیمی در بیشتر فصلهای دو سال اخیر در محدوده ۱۷تا ۱۹ میلیون تن نوسان داشته، اما زمستان ۱۴۰۴ نقطهای متفاوت در این روند محسوب میشود؛ بهگونهای که هم کاهش حجم تولید و هم افت شدید نرخ رشد، از فشارهای واردشده بر این صنعت حکایت دارد.
با توجه به جایگاه صنعت پتروشیمی بهعنوان یکی از مهمترین صنایع ارزآور کشور، تداوم این روند میتواند علاوه بر کاهش تولید، بر صادرات، درآمدهای ارزی و سرمایهگذاری در این بخش نیز اثر منفی بگذارد.
شوک جنگ به صنعت لوازم خانگی
صنعت تولید تلویزیون هم در زمستان ۱۴۰۴ بار دیگر با کاهش تولید و افت شاخص رشد مواجه شده است. بر اساس این آمار، میزان تولید انواع تلویزیون از حدود ۳۵۰ هزار دستگاه در پاییز به نزدیک ۳۳۰ هزار دستگاه در زمستان کاهش یافته و نرخ رشد تولید نیز از حدود ۲۸ درصد در پاییز به نزدیک منفی ۳۵ درصد در زمستان رسیده است.
بررسی روند یکساله این صنعت نشان میدهد تولید تلویزیون طی دو سال اخیر نوسانات قابل توجهی را تجربه کرده است. پس از ثبت رشد چشمگیر در تابستان ۱۴۰۳، روند تولید در پاییز و تابستان روند نزولی داشته و بخش قابل توجهی از رشد سال ۱۴۰۳ خود را از دست داد؛ موضوعی که از شکنندگی روند بهبود در این صنعت حکایت دارد.
یخچال و فریزر هم در زمستان ۱۴۰۴ با کاهش قابل توجه تولید و افت شدید نرخ رشد همراه بوده ، میزان تولید این صنعت از حدود ۸۴۰ هزار دستگاه در پاییز به نزدیک ۵۳۰ هزار دستگاه در زمستان کاهش یافته و نرخ رشد تولید هم از حدود ۱۷ درصد به بیش از منفی ۳۰ درصد سقوط کرده است.
بررسی روند یکساله تولید نشان میدهد صنعت یخچال و فریزر این صنعت نوسانات قابل توجهی را تجربه کرده است. هرچند تولید این محصولات در زمستان ۱۴۰۳ به بالاترین سطح خود در دوره مورد بررسی رسید، اما این روند در بهار و تابستان۱۴۰۴ دوام نیاورد و بخش مهمی از رشد فصل قبل از بین رفته است .
تولید ماشین لباسشویی هم در زمستان ۱۴۰۴ با کاهش همراه بوده، داده های آماری نشان می دهد میزان تولید ماشین لباسشویی از حدود ۴۳۰ هزار دستگاه در پاییز به نزدیک ۳۷۰ هزار دستگاه در زمستان کاهش یافته و نرخ رشد تولید نیز از حدود منفی ۱۶ درصد منفی به بیش از منفی ۴۰ درصد سقوط کرده است.
بررسی روند یکساله تولید نشان میدهد این صنعت طی دو سال اخیر نوسانات قابل توجهی را پشت سر گذاشته است. اگرچه تولید ماشین لباسشویی در تابستان ۱۴۰۳ بالاترین سطح تولید را داشته اما این رشد تداوم زیادی نداشته و تا پاییز ۱۴۰۴ روندی نزولی را طی کرده است.
به طور کلی افت تولید در صنعت لوازم خانگی را میتوان حاصل همزمان عوامل ساختاری و شوکهای مقطعی دانست. پیامدهای جنگ اخیر، اختلال در زنجیره تأمین قطعات و مواد اولیه، محدودیتهای حملونقل و لجستیک، ناترازی انرژی و افزایش نااطمینانی در فضای کسبوکار، از مهمترین عواملی هستند که بر عملکرد تولیدکنندگان این صنعت اثر گذاشتهاند. از سوی دیگر، وابستگی بخشی از تولید لوازم خانگی به واردات قطعات و تجهیزات، این صنعت را بیش از گذشته در برابر اختلالات زنجیره تأمین آسیبپذیر کرده است..
در کنار این عوامل، افزایش هزینههای تولید، محدودیتهای تأمین برق و افت قدرت خرید خانوارها نیز فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. در چنین شرایطی، عملکرد فصلهای آینده نشان خواهد داد که کاهش تولید در زمستان ۱۴۰۴ صرفاً واکنشی کوتاهمدت به شوکهای ناشی از جنگ و اختلالات مقطعی بوده یا نشانهای از تداوم رکود در صنعت لوازم خانگی و کاهش ظرفیت تولید این بخش است..
