بخش صنعت ایران با بیش از ۸.۲ میلیون شاغل، ۳۳.۲ درصد از کل اشتغال کشور را در اختیار دارد؛ هرچند نسبت به سال گذشته کاهش ۱۲۰ هزار و ۶۱۰ نفری ثبت شده است.
بررسی آخرین وضعیت اشتغال در ایران نشان میدهد بخش صنعت همچنان یکی از ستونهای اصلی بازار کار کشور است. براساس آمارهای رسمی، در پاییز امسال بیش از ۸ میلیون و ۲۵۴ هزار نفر در بخش صنعت مشغول به کار بودهاند، رقمی که نشاندهنده ۳۳.۲ درصد از کل جمعیت شاغل کشور است. این آمار اگرچه نسبت به سال گذشته کاهش ۱۲۰ هزار و ۶۱۰ نفر (۰.۳ درصد) داشته، اما نشان میدهد صنعت همچنان نقش مهمی در اقتصاد و ایجاد اشتغال دارد.
مهاجرت نیروی کار از روستا به شهر
تفکیک اشتغال صنعتی بین مناطق شهری و روستایی، تصویری دقیقتر از وضعیت بازار کار ارائه میدهد. از مجموع شاغلان صنعتی، حدود ۶ میلیون و ۵۳۱ هزار نفر در نقاط شهری و یک میلیون و ۷۲۴ هزار نفر در مناطق روستایی فعال هستند.
مقایسه سالانه نشان میدهد در مناطق شهری، ۵۹ هزار و ۵ نفر کمتر از سال گذشته در صنعت مشغول به کار هستند که معادل کاهش ۰.۲ درصد است. این در حالی است که در مناطق روستایی نیز تعداد شاغلان صنعتی با کاهش ۶۱ هزار و ۶۰۴ نفر مواجه شده است که کاهش ۰.۷ درصدی را نشان میدهد.
این آمار نشان میدهد هرچند کاهش اشتغال صنعتی در کل کشور اندک است، اما به طور همزمان در مناطق شهری و روستایی رخ داده و در نقاط روستایی کمی شدیدتر بوده است. چنین روندی میتواند نشاندهنده چالشهایی مانند مهاجرت نیروی کار از روستا به شهر یا محدودیت فرصتهای شغلی در مناطق غیرشهری باشد.
جزئیات اشتغال زنان و مردان
بر اساس آمار، ۷ میلیون و ۳۴۶ هزار مرد و ۹۰۹ هزار زن در صنعت مشغول به کار هستند. از تغییرات سالانه، ۱۱۵۲ مرد و ۱۲۱ هزار و ۷۶۰ زن شغل خود را از دست دادهاند. این آمار نشان میدهد کاهش اشتغال صنعتی طی سال گذشته بیش از همه زنان را تحت تأثیر قرار داده است و شکاف جنسیتی در بازار کار صنعتی همچنان بالا است.
توجه به این موضوع، به ویژه در برنامههای سیاستگذاری اشتغال و توسعه صنعتی، اهمیت ویژهای دارد.
روند هفت ساله سهم صنعت از اشتغال
بررسی روند سهم بخش صنعت از کل شاغلان کشور طی هفت سال گذشته (۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴) تصویری روشن از تحولات بازار کار ارائه میدهد. در سال ۱۳۹۵ سهم صنعت از کل شاغلان کشور ۳۱.۹ درصد بود که پایینترین رقم در این دوره محسوب میشود. در سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ این سهم با اندکی افزایش به حدود ۳۲ درصد رسید و تقریباً ثابت ماند.
با آغاز شیوع ویروس کرونا در سال ۱۳۹۹، بخش خدمات به شدت تحت تأثیر قرار گرفت و به دنبال آن سهم بخش صنعت در اشتغال افزایش یافت و به ۳۳.۳ درصد رسید. این روند صعودی تا پاییز ۱۴۰۰ ادامه یافت و سهم صنعت به بالاترین رقم در این هفت سال یعنی ۳۴.۷ درصد رسید.
پس از آن، این سهم با کاهش روبهرو شد و در سال ۱۴۰۱ به ۳۳.۶ درصد رسید، اما در سال ۱۴۰۲ دوباره روند افزایشی پیدا کرد و به ۳۴.۹ درصد رسید.
این روند نشان میدهد که بخش صنعت نه تنها به عنوان منبع اصلی اشتغال در ایران باقی مانده، بلکه توانسته در شرایط بحرانی مانند شیوع کرونا، نقش خود را در بازار کار حفظ کند. این امر اهمیت صنعت را در پایداری اقتصادی و ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر برجسته میکند.
با وجود کاهش اندک تعداد شاغلان صنعتی در پاییز امسال، سهم این بخش از بازار کار همچنان بالاست و نشاندهنده اهمیت صنعت به عنوان ستون اصلی اشتغال کشور است. با این حال، کاهش مشاغل در مناطق روستایی و شکاف جنسیتی میان مردان و زنان صنعتی، چالشهای جدی پیش روی سیاستگذاران اقتصادی و بازار کار ایجاد کرده است.
برای حفظ پایداری اشتغال صنعتی و افزایش سهم آن در بازار کار، نیاز به برنامهریزی جامع وجود دارد. توسعه آموزشهای فنی و حرفهای، ایجاد مشوقهای اشتغال برای زنان و برنامههای ویژه برای مناطق روستایی میتواند به افزایش ظرفیت جذب نیروی کار در بخش صنعت کمک کند.
از سوی دیگر، روند هفت ساله نشان میدهد که سهم صنعت از کل شاغلان کشور نسبت به بخش خدمات بالاتر است و این جایگاه با وجود نوسانات اقتصادی و بحرانهای احتمالی همچنان پابرجاست. بنابراین، تقویت زیرساختهای صنعتی و توجه به توسعه پایدار این بخش، میتواند تضمینکننده ثبات اشتغال و کاهش آسیبهای اقتصادی در بلندمدت باشد.
تحلیل آمارها نشان میدهد که صنعت نه تنها نقش کلیدی در ایجاد اشتغال دارد، بلکه توانسته در شرایط بحرانی نیز نقش حمایتی برای بازار کار ایفا کند. با این حال، توجه به جزئیاتی مانند کاهش اشتغال زنان و تمرکز شاغلان در مناطق شهری، میتواند راهنمایی برای سیاستگذاریهای بهتر و هدفمندتر در حوزه اشتغال و توسعه صنعتی باشد.
